దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు 2024 అనంత్ నాగ్కు
భారతీయ సినీ రంగంలో అత్యున్నత పురస్కారంగా గుర్తించబడే దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు 2024ను ప్రముఖ నటుడు అనంత్ నాగ్కు ప్రదానం చేయనున్నట్లు కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రకటించింది. దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు Selection Committee సిఫారసు మేరకు ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు Press Information Bureau వెల్లడించింది.
అనంత్ నాగ్కు ఈ అవార్డు భారతీయ సినిమాకు ఆయన చేసిన విశిష్ట సేవలు, దశాబ్దాల సినీ ప్రయాణాన్ని గుర్తిస్తూ ఇవ్వబడుతోంది. ఆయన ప్రధానంగా కన్నడ సినిమాతో పాటు హిందీ, తెలుగు, తమిళం, మరాఠీ, మలయాళం, ఇంగ్లిష్ భాషల్లో కూడా పనిచేశారు. ఆయన 300కు పైగా సినిమాల్లో నటించినట్లు తాజా నివేదికలు పేర్కొంటున్నాయ
అనంత్ నాగ్ 4 September 1948న జన్మించారు. ఆయన theatreతో కళారంగ ప్రయాణాన్ని ప్రారంభించి, తరువాత కన్నడ సినిమాతో పాటు అనేక భారతీయ భాషల్లో నటించారు.
PIB ప్రకారం ఆయనకు Dadasaheb Phalke Award 2024ను ప్రకటించారు. 2025లో ఆయనకు Padma Bhushan కూడా లభించింది.
2026 సెప్టెంబర్ 17 న అనంత్ నాగ్కు Dadasaheb Phalke Award 2024 ప్రకటించారు; ఇంకా అందజేయలేదు. అవార్డును 22 సెప్టెంబర్ 2026న 72వ National Film Awards వేడుకలో, కేవాడియా, గుజరాత్లో అందజేయనున్నారు.
- Award: Dadasaheb Phalke Award – 2024
- Awardee: అనంత్ నాగ్
- Presentation Date: 22 September 2026
- Venue: Kevadia, Gujarat
- Event: 72nd National Film Awards Ceremony
- Award Number: 56వ దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు గ్రహీత
Dadasaheb Phalke Award భారత ప్రభుత్వం అందించే అత్యున్నత సినీ గౌరవం. భారతీయ సినిమా అభివృద్ధి, అభివృద్ధికి చేసిన Outstanding Contribution to the Growth and Development of Indian Cinemaకు గుర్తింపుగా ఈ పురస్కారం అందిస్తారు.
ఈ అవార్డుకు భారతీయ సినిమా పితామహుడిగా గుర్తింపు పొందిన దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే (Dhundiraj Govind Phalke) పేరు పెట్టారు.
ఫాల్కే 1913లో Raja Harishchandra చిత్రాన్ని రూపొందించారు. ఇది భారతదేశపు తొలి పూర్తి నిడివి Feature Filmగా సాధారణంగా గుర్తించబడుతుంది.
1969లో భారత ప్రభుత్వం ఈ అవార్డును ప్రారంభించింది.
మొదటి అవార్డును Devika Raniకి ప్రదానం చేశారు. ఆమెకు 1969లో ఈ పురస్కారం లభించింది.
ఈ పురస్కారం ఒక సినిమా లేదా ఒక పాత్రకు ఇచ్చే సాధారణ అవార్డు కాదు. ప్రధానంగా ఒక సినీ వ్యక్తి సినిమా రంగానికి చేసిన దీర్ఘకాలిక/విశిష్ట సేవలను గుర్తిస్తుంది.
అందువల్ల:
- Best Actor Award ≠ Dadasaheb Phalke Award
- Best Director Award ≠ Dadasaheb Phalke Award
- ఒక నిర్దిష్ట సినిమా విజయానికి మాత్రమే ఇచ్చే Award కాదు
- ఇది Lifetime Contribution-oriented national cinema honour
ప్రభుత్వ వివరణ ప్రకారం, అవార్డు గ్రహీతలను భారతీయ సినిమా అభివృద్ధి, వృద్ధికి చేసిన విశిష్ట సేవల ఆధారంగా గుర్తిస్తారు.
ఈ పురస్కారంలో
- Swarna Kamal (Golden Lotus)
- Shawl
- ₹15 లక్షల నగదు బహుమతి
ఉంటాయి. 70వ National Film Awards అధికారిక పత్రాల్లో ₹15 లక్షల నగదు బహుమతిగా పేర్కొన్నారు.
Note: పాత PIB విడుదలల్లో ₹10 లక్షలు అని కనిపిస్తుంది. కాలక్రమేణా award components/amount మారినందున, ప్రస్తుత సమాచారానికి తాజా National Film Awards documentationలోని ₹15 lakh మొత్తాన్ని ఉపయోగించడం సరైనది.
దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డుకు సాధారణంగా ఒక Selection Committee సిఫారసు చేస్తుంది. ఆ సిఫారసు ఆధారంగా కేంద్ర ప్రభుత్వం అవార్డు గ్రహీతను ప్రకటిస్తుంది. ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో Selection Committee సభ్యుల సంఖ్య, సభ్యులు మారుతూ వచ్చారు.
1969లో ఈ అవార్డు ప్రారంభమైనందున, 1969 నుంచి 2024 వరకు మొత్తం 56 మంది వ్యక్తులు ఈ పురస్కారాన్ని పొందారు.
1969 నుంచి 2024 వరకు పూర్తి జాబితా క్రింద Award Year ప్రకారం జాబితా ఇవ్వడం ముఖ్యమైనది. ఎందుకంటే Award Year మరియు Award Presentation Year ఒకటే కావాల్సిన అవసరం లేదు. ఉదాహరణకు Dadasaheb Phalke Award 2023 – Mohanlalకు 2025లో 71వ National Film Awards వేడుకలో ప్రదానం చేశారు.
| Award Year | అవార్డు గ్రహీత |
|---|---|
| 1969 | Devika Rani |
| 1970 | B. N. Sircar |
| 1971 | Prithviraj Kapoor |
| 1972 | Pankaj Mullick |
| 1973 | Sulochana (Ruby Myers) |
| 1974 | B. N. Reddy |
| 1975 | Dhiren Ganguly |
| 1976 | Kanan Devi |
| 1977 | Nitin Bose |
| 1978 | R. C. Boral |
| 1979 | Sohrab Modi |
| 1980 | P. Jairaj |
| 1981 | Naushad |
| 1982 | L. V. Prasad |
| 1983 | Durga Khote |
| 1984 | Satyajit Ray |
| 1985 | V. Shantaram |
| 1986 | B. Nagi Reddy |
| 1987 | Raj Kapoor |
| 1988 | Ashok Kumar |
| 1989 | Lata Mangeshkar |
| 1990 | Akkineni Nageswara Rao |
| 1991 | Bhalji Pendharkar |
| 1992 | Bhupen Hazarika |
| 1993 | Majrooh Sultanpuri |
| 1994 | Dilip Kumar |
| 1995 | Rajkumar |
| 1996 | Sivaji Ganesan |
| 1997 | Kavi Pradeep |
| 1998 | B. R. Chopra |
| 1999 | Hrishikesh Mukherjee |
| 2000 | Asha Bhosle |
| 2001 | Yash Chopra |
| 2002 | Dev Anand |
| 2003 | Mrinal Sen |
| 2004 | Adoor Gopalakrishnan |
| 2005 | Shyam Benegal |
| 2006 | Tapan Sinha |
| 2007 | Manna Dey |
| 2008 | V. K. Murthy |
| 2009 | D. Ramanaidu |
| 2010 | K. Balachander |
| 2011 | Soumitra Chatterjee |
| 2012 | Pran |
| 2013 | Gulzar |
| 2014 | Shashi Kapoor |
| 2015 | Manoj Kumar |
| 2016 | K. Viswanath |
| 2017 | Vinod Khanna |
| 2018 | Amitabh Bachchan |
| 2019 | Rajinikanth |
| 2020 | Asha Parekh |
| 2021 | Waheeda Rehman |
| 2022 | Mithun Chakraborty |
| 2023 | Mohanlal |
| 2024 | Anant Nag |
1969–2021 వరకు అధికారిక Directorate of Film Festivals archiveలోని past-recipient recordతో, ఇటీవలి సంవత్సరాలకు సంబంధించి PIB ప్రకటనలతో ఈ chronology సరిపోతుంది.
తెలుగు సినిమా చరిత్రలో ఈ అవార్డుకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. తెలుగు సినిమా రంగానికి నేరుగా అనుసంధానమైన ప్రధాన గ్రహీతలు:
| సంవత్సరం | వ్యక్తి | రంగం |
|---|---|---|
| 1974 | B. N. Reddy | దర్శకుడు / నిర్మాత |
| 1986 | B. Nagi Reddy | నిర్మాత |
| 1990 | Akkineni Nageswara Rao (ANR) | నటుడు |
| 2009 | D. Ramanaidu | నిర్మాత |
| 2016 | K. Viswanath | దర్శకుడు |
1. B. N. Reddy – 1974
తెలుగు సినిమా ప్రారంభ దశలో ప్రముఖ దర్శకుడు, నిర్మాతగా పనిచేసిన B. N. Reddy 1974లో ఈ పురస్కారం అందుకున్నారు. Official past-recipient recordలో 1974 awardeeగా ఆయన పేరు ఉంది.
2. B. Nagi Reddy – 1986
ప్రఖ్యాత నిర్మాత B. Nagi Reddy 1986లో ఈ అవార్డు అందుకున్నారు.
3. Akkineni Nageswara Rao – 1990
తెలుగు సినిమా ప్రముఖ నటుడు Akkineni Nageswara Rao (ANR) 1990లో దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు అందుకున్నారు.
4. D. Ramanaidu – 2009
ప్రముఖ నిర్మాత D. Ramanaiduకు 2009 సంవత్సరానికి దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు లభించింది. PIB ప్రకారం ఆయన ఆంధ్రప్రదేశ్కు చెందిన నిర్మాతగా, అనేక భారతీయ భాషల్లో 130కు పైగా సినిమాలు నిర్మించిన వ్యక్తిగా గుర్తించబడ్డారు.
5. K. Viswanath – 2016
ప్రముఖ తెలుగు దర్శకుడు **Kasinadhuni Viswanath (K. Viswanath)**కు 2016 సంవత్సరానికి ఈ అవార్డు లభించింది. 2017లో రాష్ట్రపతి ద్వారా అవార్డు ప్రదానం చేశారు.
COVID-19 కాలంలో National Film Awards presentation scheduleలో ఆలస్యం జరిగింది. అందువల్ల Award Year మరియు Ceremony Year మధ్య gap కనిపిస్తుంది.
ఉదాహరణలు
- 2019 Award → Rajinikanth → 2021 ceremony
- 2020 Award → Asha Parekh → 2022 ceremony
- 2021 Award → Waheeda Rehman → 2023 ceremony
- 2022 Award → Mithun Chakraborty → 2024 ceremony
- 2023 Award → Mohanlal → 2025 ceremony
- 2024 Award → Anant Nag → 2026 ceremony
ఇది competitive exams కోసం చాలా ముఖ్యమైన distinction.
One-Liner Exam Facts
- Dadasaheb Phalke Award ప్రారంభం: 1969
- మొదటి గ్రహీత: Devika Rani
- 2024 Awardee: Anant Nag
- 2024 Award Presentation: 22 September 2026
- Presentation Venue: Kevadia, Gujarat
- Ceremony: 72nd National Film Awards
- 2023 Awardee: Mohanlal
- 2022 Awardee: Mithun Chakraborty
- 2021 Awardee: Waheeda Rehman
- 2020 Awardee: Asha Parekh
- 2019 Awardee: Rajinikanth
- 2016 Awardee: K. Viswanath
- 2009 Awardee: D. Ramanaidu
- 1990 Awardee: Akkineni Nageswara Rao
- 1986 Awardee: B. Nagi Reddy
- 1974 Awardee: B. N. Reddy
- 2024తో మొత్తం గ్రహీతలు: 56 మంది
- ప్రస్తుత Award components: Swarna Kamal + Shawl + ₹15 lakh