🏅 జాతీయ క్రీడా దినోత్సవం 2026 – ‘Tribute, Play, Move’
ప్రతి సంవత్సరం ఆగస్టు 29న జాతీయ క్రీడా దినోత్సవం (National Sports Day) ను భారతదేశంలో నిర్వహిస్తారు. భారత హాకీ దిగ్గజం మేజర్ ధ్యాన్ చంద్ జన్మదినాన్ని పురస్కరించుకుని ఈ రోజును జరుపుకుంటారు. దేశంలో క్రీడల ప్రాధాన్యతను పెంపొందించడం, యువతను క్రీడల వైపు ప్రోత్సహించడం, ఆరోగ్యకరమైన జీవనశైలిని ప్రోత్సహించడం ఈ రోజు ప్రధాన లక్ష్యాలు.
🔹 2026లో జాతీయ క్రీడా దినోత్సవాన్ని ఆగస్టు 28 నుంచి 30 వరకు మూడు రోజుల ప్రచార కార్యక్రమంగా నిర్వహిస్తున్నారు. ఈ ఏడాది థీమ్ ‘Tribute, Play, Move’.
🔹 Tribute ద్వారా భారత క్రీడా వారసత్వాన్ని, ముఖ్యంగా మేజర్ ధ్యాన్ చంద్ వంటి క్రీడా దిగ్గజాల సేవలను స్మరించుకోవడం లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. Play ద్వారా ప్రజలు, ముఖ్యంగా యువత క్రీడల్లో పాల్గొనేలా ప్రోత్సహిస్తున్నారు. Move ద్వారా రోజువారీ జీవితంలో శారీరక చురుకుదనం, ఫిట్నెస్కు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలని సందేశం ఇస్తున్నారు.
🔹మేజర్ ధ్యాన్ చంద్ 29 ఆగస్టు 1905న అలహాబాద్లో జన్మించారు. ప్రస్తుతం అలహాబాద్ను ప్రయాగ్రాజ్గా పిలుస్తారు. భారత హాకీ చరిత్రలో అత్యంత ప్రముఖ ఆటగాళ్లలో ఆయన ఒకరు. ఆయన అసాధారణమైన ఆటతీరు కారణంగా ‘హాకీ విజార్డ్’ ప్రసిద్ధి చెందారు.
🔹1928 ఆమ్స్టర్డామ్, 1932 లాస్ ఏంజెల్స్, 1936 బెర్లిన్ ఒలింపిక్స్లో భారత హాకీ జట్టు స్వర్ణ పతకాలు సాధించిన సమయంలో ధ్యాన్ చంద్ కీలక పాత్ర పోషించారు. 1936 బెర్లిన్ ఒలింపిక్స్లో ఆయన భారత హాకీ జట్టుకు కెప్టెన్గా వ్యవహరించారు.
🔹మేజర్ ధ్యాన్ చంద్ జన్మదినమైన ఆగస్టు 29ను 2012లో జాతీయ క్రీడా దినోత్సవంగా భారత ప్రభుత్వం గుర్తించింది. అప్పటి నుంచి ఈ రోజున దేశవ్యాప్తంగా క్రీడలు, ఫిట్నెస్కు సంబంధించిన కార్యక్రమాలను నిర్వహిస్తున్నారు.
🔹భారతదేశ అత్యున్నత క్రీడా పురస్కారమైన రాజీవ్ గాంధీ ఖేల్ రత్న అవార్డు పేరును 6 ఆగస్టు 2021న మేజర్ ధ్యాన్ చంద్ ఖేల్ రత్న అవార్డుగా మార్చారు. భారత క్రీడా రంగానికి మేజర్ ధ్యాన్ చంద్ చేసిన సేవలకు గుర్తింపుగా ఈ పేరు పెట్టారు.
🔹మేజర్ ధ్యాన్ చంద్కు భారత ప్రభుత్వం 1956లో పద్మభూషణ్ పురస్కారాన్ని అందించింది. క్రీడా రంగంలో ఆయన చేసిన విశేష సేవలకు ఇది గుర్తింపుగా నిలిచింది.
🔹2026 జాతీయ క్రీడా దినోత్సవ కార్యక్రమాల్లో ‘Ek Ghanta Khel Ke Maidan Mein’ అనే కార్యక్రమానికి కూడా ప్రాధాన్యత ఇచ్చారు. ప్రజలు రోజులో కనీసం ఒక గంట క్రీడా లేదా శారీరక కార్యకలాపాల్లో పాల్గొనేలా ప్రోత్సహించడం దీని ఉద్దేశ్యం.
🔹 జాతీయ క్రీడా దినోత్సవం ద్వారా కేవలం పోటీ క్రీడలను మాత్రమే కాకుండా ఫిట్నెస్, శారీరక చురుకుదనం, ఆరోగ్యకరమైన జీవనశైలి వంటి అంశాలను కూడా ప్రోత్సహిస్తున్నారు. ముఖ్యంగా యువతలో క్రీడా సంస్కృతిని పెంపొందించడం దీనిలో కీలక అంశంగా ఉంది.
🔹క్రీడా దినోత్సవాన్ని పురస్కరించుకుని 18 ఆగస్టు 2026న కేంద్ర యువజన వ్యవహారాలు మరియు క్రీడల మంత్రిత్వ శాఖ “National Sports Awards 2025”ను ప్రకటించింది. వివిధ క్రీడా విభాగాల్లో అత్యుత్తమ ప్రతిభ కనబరిచిన క్రీడాకారులు, కోచ్లు మరియు క్రీడాభివృద్ధికి కృషి చేసిన సంస్థలను ఈ పురస్కారాలకు ఎంపిక చేశారు.
- అర్జున అవార్డు – క్రీడల్లో అత్యుత్తమ ప్రదర్శనతో పాటు నాయకత్వం, క్రీడాస్ఫూర్తి మరియు క్రమశిక్షణను ప్రదర్శించిన క్రీడాకారులకు అందించే అర్జున అవార్డుకు 17 మంది ఎంపికయ్యారు. వీరిలో తేజస్విన్ శంకర్, మహమ్మద్ అజ్మల్ వి., ప్రియాంక గోస్వామి, త్రీసా జాలీ, పుల్లెల గాయత్రి గోపిచంద్, నరేందర్, విదిత్ సంతోష్ గుజరాతీ, దివ్య జితేంద్ర దేశ్ముఖ్, ధనుష్ శ్రీకాంత్, లాల్రెమ్సియామి, రాజ్కుమార్ పాల్, సుర్జీత్, పూజా, రుద్రాంశ్ ఖండేల్వాల్, ఏక్తా భ్యాన్, అరవింద్ సింగ్, అఖిల్ షియోరన్ ఉన్నారు.
- అర్జున అవార్డు (లైఫ్టైమ్) – క్రీడా జీవితంలో విశేష సేవలందించి, క్రియాశీల క్రీడా జీవితం అనంతరం కూడా క్రీడల అభివృద్ధికి కొనసాగుతున్న క్రీడాకారులకు అందించే **అర్జున అవార్డు (లైఫ్టైమ్)**ను ఫుట్బాల్ క్రీడాకారుడు ఐ. అరుమైనాయగంకు ప్రకటించారు.
- ద్రోణాచార్య అవార్డు – అంతర్జాతీయ స్థాయిలో క్రీడాకారులను తీర్చిదిద్దడంలో విశేష కృషి చేసిన కోచ్లకు అందించే ద్రోణాచార్య అవార్డులో రెగ్యులర్ విభాగంలో పర్వీర్ సింగ్ – అథ్లెటిక్స్, ఛోటే లాల్ యాదవ్ – బాక్సింగ్, నేహా నంద్కుమార్ చవాన్ – షూటింగ్ ఎంపికయ్యారు. లైఫ్టైమ్ విభాగంలో ధర్మేంద్ర సింగ్ యాదవ్ – బాక్సింగ్, వీరేంద్ర కుమార్ – రెజ్లింగ్ ఎంపికయ్యారు.
- రాష్ట్రీయ ఖేల్ ప్రోత్సాహన్ పురస్కార్ – క్రీడల ప్రోత్సాహం మరియు అభివృద్ధిలో గణనీయమైన పాత్ర పోషించిన సంస్థలకు అందించే రాష్ట్రీయ ఖేల్ ప్రోత్సాహన్ పురస్కార్ 2025ను ఆర్మీ పారాలింపిక్ నోడ్, పుణేకు ప్రకటించారు.
- 2025 సంవత్సరానికి మేజర్ ధ్యాన్ చంద్ ఖేల్ రత్న అవార్డును ఎవరికి ప్రకటించలేదు.
📌 పరీక్షల కోసం గుర్తుంచుకోవాల్సిన ముఖ్యాంశాలు
మేజర్ ధ్యాన్ చంద్ – హాకీ
జననం – 29 ఆగస్టు 1905
ఆగస్టు 29 – జాతీయ క్రీడా దినోత్సవం
ఒలింపిక్ స్వర్ణాలు – 1928, 1932, 1936
పద్మభూషణ్ – 1956
National Sports Day గుర్తింపు – 2012
ఖేల్ రత్న పేరు మార్పు – 2021
2026 ప్రచారం – ‘Tribute, Play, Move’.